Dit voorjaar zijn in de voormalige Benschopper Boezem geen gedetailleerde gegevens verzameld over broedaantallen weidevogels. Maar het lijkt erop dat het een slecht broedjaar geweest is. Te baseren op telinformatie van derden en een eigen bezoek aan de Benschopper Boezem op 25 mei 2011. Op die datum was geen enkele weidevogel (meer) aanwezig in het reservaat, ook niet alarmerend. De percelen toonden erg droog en waren fors begroeid met een dichte vegetatie waarin gestreepte witbol een dominante plaats inneemt. 
Het voorjaar van 2011 was erg droog. Er is nauwelijks regen gevallen. Goed te merken aan de greppels die al vroeg in het voorjaar kurkdroog stonden. Normaal gesproken blijven die greppels vochtig (soms zelfs plasdras) tot in mei hetgeen gunstig is voor weidevogels.
In een paar aangrenzende agrarische graslanden aan de oostkant van het reservaat die begin mei gemaaid waren werden op 25 mei 2011 ook geen alarmerende grutto's gezien. Wel op wat grotere afstand richting Hoenkoopse buurtweg op een beweid perceel. Daar verbleven verschillende alarmerende weidevogels waaronder twee gruttoparen, een tureluurpaar en een scholeksterpaar. Hier was ook een groep van ruim 20 grutto's aanwezig. Exemplaren zonder broedsucces want het waren allemaal adulte exemplaren.

Soort	1997	1999	2000	2001	2002	2004	2006	2007	2011
Grutto	6	3	9	6	5	5	8	11	1-2
Kievit	14	14	9	8	12	10	16	24	4-6
Tureluur	3	2	4	3	4	5	3	4	0-1
Scholekster	2	2	0	1	1	2	1	1	0

Situatie 25 mei 2011

Beeld van het reservaat Benschopper boezem tussen de Tiendweg en de Provinciale weg. De greppels 
kurkdroog en maar weinig afwisseling tussen hoge en lage vegetatie.

De polder Groot Keulevaart (Boven Haastrecht) stond in het verleden bekend als een gebied waar veel weidevogels broedden. Dat is nu wel anders. In het deel tussen het Hoenkoopse buurtweg en het Doove Gat noordelijk van de Tiendweg telde ik op 25 mei 2011 niet meer dan 4-5 alarmerende gruttoparen. Ook in het polderdeel zuidelijk van de Tiendweg was het droevig gesteld met het aantal alarmerende grutto's. Het ging om slechts een enkel paartje wat hier en daar alarmeerde. Misschien is een aantal grutto's  zo slim geweest om te verhuizen naar de voormalige Hooge boezem bij Haastrecht want daar alarmeerden begin mei 2011 zo'n 15-20 paar grutto's.

Kaartje met de polder Groot Keulevaart waarop links met zwarte bolletjes aangegeven de voormalige Hooge boezem 
van Haastrecht (Stichting Zuid-Hollands Landschap) en rechts het weidevogeldeel de voormalige 
Benschopper boezem (Staatsbosbeheer).

Het broedsucces van de grutto in Nederland is al een aantal jaren slecht. De aanwas van jongen die vliegvlug worden is zo gering dat de Nederlandse populatie onder druk staat en zelfs aan het afnemen is. In 1990 nog 90.000 paar en rond 2005 gedaald naar 45.000 paar, en de laatste gegevens reppen over misschien nog wel minder. Een belangrijke oorzaak van het slechte broedsucces wordt veroorzaakt door het vroege maaien van agrarische graslanden.

Deze voormalige polderboezem, sinds 1998 reservaat van Staatsbosbeheer,  ligt in de polder Boven Haastrecht in de Lopikerwaard ten zuiden van het Klooster in Hekendorp. Grutto's en andere weidevogelsoorten broeden hier in een vochtig graslandblok ter grootte van een kleine tien hectare gelegen aan de zuidkant van de Hollandsche IJssel, tussen de Tiendweg en de IJsseldijk. Het aantal gruttoparen  is in de loop der jaren in het reservaat min of meer gelijk gebleven, terwijl de gruttostand in de agrarisch graslanden in de omgeving sterk is afgenomen.  De broedtrouw aan het gebiedje is gerekend over de jaren erg groot. De graslanden waarin de grutto's  broeden zijn aan de natte kant, vooral in de winter en het vroege voorjaar. De graspercelen hebben een voor weidevogels zeer aantrekkelijke vegetatiestructuur. 

Soort	1997	1999	2000	2001	2002	2004	2006
Grutto	6	3	9	6	5	5	8
Kievit	14	14	9	8	12	10	16
Tureluur	3	2	4	3	4	5	3
Scholekster	2	2	0	1	1	2	1

Situatie begin februari 2002

Plasdras afgewisseld met drogere plekken.

Situatie april 2002

Al flink opdrogend maar weinig vegetatie.

Situatie eind mei 2002

Mooie vegetatiestructuur.

Situatie half mei 2004

Mooie vegetatiestructuur.

Situatie eind maart 2006.

 De geschiedenis herhaalt zich.
Plasdras afgewisseld met drogere plekken.

Kale delen en lage vegetatie in het grasland wisselen elkaar af en gaan over in stukjes grasland met een wat hogere vegetatie, die niet al te dicht is. Het broedsucces van de grutto's is de afgelopen jaren goed geweest. Dat kon voor de jaren 2000 t/m 2006 goed worden afgeleid door het aantal alarmerende oudervogels, dat werden geteld bij late tellingen in Juni. Wat  steeds weer opviel was dat vrijwel alle gruttoparen met hun kuikens binnen het reservaatblok bleven tot aan het moment dat de jongen vliegvlug waren. De maaidatum voor het reservaat is vastgesteld op 15 juni, hetgeen betekend dat de kansen voor de jonge grutto's om vliegvlug te worden optimaal zijn. Ook kievit en tureluur profiteren daar van. 

Vanaf een paaltje wordt de omgeving goed in de gaten gehouden op eventuele belagers van de kuikens.                 Naar links kijken

En naar rechts kijken

De 8-9 gruttopaartjes en 2 tureluurparen, die in 2006 in het weidevogelblok tussen de Tiendweg en de Winterdijk van de Hollandse IJssel broedden stonden model v.w.b. het gedrag dat je graag (mede voor hun welzijn) wilt zien tijdens het broedseizoen. In de diverse telronden waren alle paartjes aanwezig in het hooilandblok. Wel verdwenen diverse gruttoparen in de loop van het broedseizoen als gevolg van predatie of andere mij onbekende factoren. Na het uitbroeden van de nesten zwierven de grutto-ouderparen met hun jongen rond, maar bleven, (op een enkel kort uitstapje na) steeds  keurig in het hooilandblok. De reden daarvan was ongetwijfeld de voor weidevogels goede structuur van de vegetatie. Niet te hoog, niet te dicht,  met voldoende afwisseling van kale en begroeide delen in en rond greppels, welke in het voorjaar nog onder water stonden. De paren van grutto en tureluur  zijn binnen het broedgebied gebleven, totdat hun jongen vliegvlug waren. Op 5 juni werden  tijdens  de telling verschillende bijna vliegvlugge jonge grutto’s waargenomen, nog steeds in het hooilandblok. En de ouders van de jongen maar alarmeren boven mijn hoofd.

Hoewel het hier om maar een betrekkelijk klein stukje weidevogelreservaat gaat, is dit een prachtig voorbeeld van een stukje graslandpolder,  wat door zijn specifieke beheer voor weidevogels en de juiste terreincondities een belangrijke kraamkamerfunctie heeft voor de de koning van de weidevogels, de grutto. Jammer genoeg gaf het voorjaar van 2007 een heel ander beeld te zien.

Vegetatiegroei was er nog amper dus het nest lag er 
zeer open bij.

Het voorjaar van 2006 was erg koud en de verwachting was 
dan ook, dat de weidevogels later zouden gaan nestelen. 
Toch werd in de Benschopper Boezem al op 8 april 
2006 een gruttonest gevonden met een volledig legsel 
van vier eieren.

In 2006 hadden de weidevogels in de Benschopper Boezem een geslaagd broedseizoen. Met name de grutto's  deden het in dat voorjaar goed en diverse broedparen brachten binnen het reservaat een of meerdere jongen groot. 

Ook 2007 leek een prima jaar te worden, zelfs met een toename van het aantal paartjes dat in het reservaat ging nestelen. Maar dit jaar verlieten de meeste grutto-ouders het reservaat met de jongen zo omstreeks de derde week van mei. Ze vertrokken naar aangrenzende agrarische graslanden welke begin mei voor de eerste keer waren gemaaid en inmiddels al weer aardig begroeid waren. Blijkbaar was daar meer voedsel voor de kuikens te vinden. Het bleek een noodlottige keuze te zijn want wat gebeurde er? Op 4 juni werden de meeste van deze agrarische percelen die begin mei gemaaid waren voor de tweede keer gemaaid. De gruttokuikens van de ongeveer 10 gruttoparen die op deze percelen zaten, (en andere weidevogeljongen) hadden weinig kans. Direct na het maaien waren zwarte kraaien, kleine mantelmeeuwen en ooievaars aanwezig om de restanten te verorberen. De dag erna nog eens gaan kijken. Op de inmiddels afgeruimde percelen zaten 23 volwassen grutto's als groep bij elkaar. Geen alarmgedrag en ook geen gruttokuikens. Binnen het reservaat alarmeerden gelukkig nog wel 3 gruttopaartjes (en drie tureluurpaartjes). Die waren zo verstandig geweest om niet naar het agrarisch gebied te vertrekken. 

Soort	1997	1999	2000	2001	2002	2004	2006	2007
Grutto	6	3	9	6	5	5	8	11
Kievit	14	14	9	8	12	10	16	24
Tureluur	3	2	4	3	4	5	3	4
Scholekster	2	2	0	1	1	2	1	1

Situatie 31 Maart 2007

Plasdras, het perceel heeft maar weinig droge plekken. 
Geen probleem voor kieviten waarvan al weer 
verschillende nesten aanwezig zijn.

Situatie 18 april 2007

Al flink opdrogend, maar nog steeds weinig vegetatie. 
Dat is ook  de reden dat er op dit perceeldeel maar twee 
paartjes  grutto's gevestigd waren, goed zichtbaar op het nest 
zittend.  Een 6 á 7-tal gruttoparen had er voor gekozen op een 
perceel  te gaan nestelen meer richting Hollandse IJssel. Ook 
dat  was nog vrij kaal, maar minder nat. Op dat perceel waren 
3 grutto's zittend op het nest waar te nemen via de verrekijker. 

Situatie 9 mei 2007

Nog steeds weinig vegetatie. Wel begint de pitrus 
zich steeds  meer uit te breiden

Situatie 24 mei 2007

Mooie structuur met hoge en lage vegetatiepatronen

Situatie 18 april 2007

De natte plekken zijn inmiddels drooggevallen maar nog 
volledig kaal.  Op het perceel begint steeds meer pitrus te groeien, een ontwikkeling die op termijn bedreigend 
kan worden  voor de weidevogels.

Situatie 24 mei 2007

 Zelfde plaats als op de foto hierboven. Op het middendeel groeit nog steeds weinig 
vegetatie.  De randen zijn wel wat hoger begroeid. Een ideale situatie voor jonge weidevogels zou je verwachten. 
Toch gingen de meeste  grutto's met hun jongen naar aangrenzend agrarisch gebied, wellicht omdat daar meer voedsel 
voor de kuikens aanwezig was.

Conclusie: Weidevogelreservaten met een geringe oppervlakte kunnen belangrijke broedgebieden zijn, waar forse aantallen weidevogels tot broeden kunnen komen. Ze geven echter nog geen garantie dat de kuikens vliegvlug worden, en zeker niet als de oudervogels met hun kuikens uit het reservaat vertrekken naar aangrenzende agrarische graslanden waar een intensief maaibeheer plaatsvindt. In grotere weidevogelreservaten (oppervlakte 250-1000 hectare), met voldoende mozaiekbeheer  zal dit probleem zich overigens minder snel voordoen.