De kemphaan is een weidevogelsoort die ik niet eerder op antieke tegels afgebeeld heb zien staan, en zeker niet op tegels uit de 17e/18e eeuw. Dat is opmerkelijk want naar ik aanneem broedde er toen wel kemphanen in Nederland. In de literatuur heb ik niets over kemphanen op tegels kunnen terugvinden, ook niet in het boekje Dieren op tegels van J. Pluis e.a.  Er bestaan wel vroege tegels met  voorstellingen van weidevogels o.a. kievit en (water)snip, maar waarschijnlijk niet met een beschildering van een kemphaan, behalve onderstaande tegels dan die van vrij recente datum zijn. Mocht er  iemand toch een 17e of 18e eeuwse  tegel met een kemphaan in zijn bezit hebben,  dan verneem ik dat graag.   

Tegel met de voorstelling van een kemphaan, een mannetje. Midden 20e eeuw. 
De achterzijde van de tegel bestaat uit rode klei. De tegel heeft een bijzondere 
hoekvulling. Naar een ontwerp van Rein Stuurman (1956).

Mannetje kemphaan
 met baltskraag

Tegenwoordig behoort de kemphaan in Nederland tot de meest bedreigde en zeldzame weidevogels. Deze weidevogel kwam tot aan de 50er jaren van de vorige eeuw nog vrij algemeen voor.  De belangrijkste broedgebieden lagen vooral in Friesland en Noord-Holland. Inmiddels is het aantal broedparen gezakt naar 
< 100 broedparen en moet worden gevreesd dat de soort als Nederlandse broedvogel verloren zal gaan. Kemphanen zijn opvallende vogels, met name in het voorjaar. De mannetjes beschikken dan tijdelijk over een imposante kraag. De veren in de kraag hebben een zeer variabele kleur en worden tijdens de balts opgezet. De mannetjes baltsen in het voorjaar op een gemeenschappelijke plaats. De onopvallend gekleurde vrouwtjes komen uiteindelijk ook naar de baltsplaats om te paren. Na een succesvol paringsritueel zal het vrouwtje de eieren alleen bebroeden en de jongen alleen groot brengen.
Hoewel de kemphaan nog maar zelden in Nederland broedt, doen grote aantallen kemphanen Nederland nog wel aan tijdens de trek van en naar Midden-Afrika, waar de vogel overwintert.

Zo prachtig als  kemphaan mannetjes er in het voorjaar uitzien, zo bescheiden zijn ze in het winterkleed.

Tegels met een kemphaan. Friesland.
Datering: 20e eeuw



Meer lezen over kemphanen?    Klik hier