Zwaluwen afgebeeld op antieke tegels komen maar weinig voor. Tot op heden ben ik op 17e en18e eeuwse tegels slechts voorstellingen tegen gekomen van boerenzwaluwen. Nauwkeurig geschilderd en naar ik aanneem heeft men gebruik gemaakt van een spons waarop een (boeren)zwaluw was afgebeeld door het prikken van gaatjes. Boerenzwaluwen hebben een roodbruine keel en voorhoofd en zelfs daar hebben de tegelschilders zich goed aan gehouden zo lijkt het. Op twee vroeg 20e eeuwse tegels staan ook weer boerenzwaluwen afgebeeld. Of men daarvoor gebruik heeft gemaakt van de 17e eeuwse sponzen geloof ik niet. Men is eerder uit gegaan van moderne ontwerpen lijkt mij. 

Mocht U ook een of meer tegels bezitten met de afbeelding van een zwaluw dan verzoek ik U mij de foto digitaal door te mailen zodat de serie zich kan uitbreiden op deze pagina.  Alvast hartelijk dank voor Uw moeite.
                                                               Het mailadres is: Freek@groenehartvertellingen.nl 

17e eeuw

Boerenzwaluw op 17e eeuwse tegel. Zelfs de roodbruine kin die deze zwaluw heeft is goed afgebeeld.

Boerenzwaluw op 17e eeuwse tegel. Ook op deze tegel is de roodbruine kin en voorhoofd juist weergegeven v.w.b. de kleur. 

Boerenzwaluw op de grond zittend op 17e eeuwse tegel. Collaerttegel.

Boerenzwaluw in duikvlucht op 17e eeuwse tegel. 

Boerenzwaluw vliegend. 2e helft 17e eeuw.

Deze 17e eeuwse tegel met een vliegende vogel heeft wel iets van de andere afgebeelde tegels met boerenzwaluwen. De staart is echter niet gevorkt. De vogel past beter in een serie tegels met vliegende vogels die bekend staan als vredesduiven. Wel zijn deze vredesduiven afgebeeld met takjes in de snavel.

18e eeuw

Boerenzwaluw op 18e eeuwse tegel. De tegel heeft geen spijkergaatjes.

20e eeuw

            
Een mooi voorbeeld van hoe verschillend van kleur de afgebeelde vogels op tegels kunnen zijn. Beide boerenzwaluwen zijn geschilderd uit een en dezelfde spons, maar de inkleuring is heel divers uitgevoerd. Datering: ca. 1910

Cloisoné tegel met de tekst "Een zwaluw maakt nog geen zomer". Op de tegel staat de afbeelding van een gierzwaluw. Porceleyne Fles Delft

Het spreekwoord: ‘Eén zwaluw maakt nog geen zomer’, slaat eigenlijk op de vroege terugkeer van de boerenzwaluw in zijn broedgebied. Als boerenzwaluwen eind maart/begin april druppelsgewijs beginnen terug te keren uit hun tropische overwinteringgebieden (Centraal- en West-Afrika), zie je eerst maar een enkeling en is het vaak nog hartstikke koud! Pas vanaf half april tot in mei arriveert de grote massa en staat de zomer voor de deur.
In het volksgeloof geldt de zwaluw als een geluksbrenger!

Maar men dacht ook dat zwaluwen het najaar/winter in de modder doorbrachten omdat men vanaf de herfst geen zwaluwen meer zag. De mensen hadden in die tijd nog geen idee van vogeltrek.  

De boerenzwaluw: Van grotten naar stallen en schuren
Toen de mensen nog in grotten woonden, deden de boerenzwaluwen dat ook. Ze hebben de mens gevolgd en nestelen nu binnen gebouwen, liefst waarin dieren worden gehouden. Het platteland is hun huidige woongebied waar ze, behalve in de stallen en schuren van boerderijen, ook in de dorpen broedgelegenheid zoeken. Op beschutte, schemerdonkere plekjes in garages, carports, onder bruggen en schuurtjes willen ze maar al te graag een nest bouwen, op voorwaarde dat ze altijd vrij in en uit kunnen vliegen! 

Jonge boerenzwaluwen op het nest. Nog even en ze zijn vliegvlug.

Ze zijn dus afhankelijk van de gastvrijheid van boeren en buitenlui! De boerenzwaluw is de enige vogel die geheel vrijwillig ‘binnenshuis’ zijn vrolijk, kristalhelder kwetterliedje komt zingen. Ze stralen opvallend veel energie uit en zitten voor zonsopgang vaak al langdurig druk te ratelen.

Luchtacrobaten
Behalve aan zijn lange, diep gevorkte staart is de boerenzwaluw gemakkelijk te herkennen aan zijn donker verenpak met metaalblauwe gloed, zijn roodbruine keel en voorhoofd en roomwitte buik.Op jacht naar vliegende en rondzwevende insecten schieten boerenzwaluwen met pijlsnelle wendingen als rasechte acrobaten door de lucht. Hun brede bek fungeert daarbij als vangnet. Bij slecht weer jagen ze laag boven de grond. Bij mooi zomerweer zie je ze schijnbaar moeiteloos hoog in de lucht zweven op plekken waar de meeste insecten zijn. Zwaluwen zijn zeer nuttig als insectenbestrijders: een zwaluw eet wel 50.000 vliegen, muggen en andere insecten per week! Milieuvriendelijker insectenbestrijders bestaan er niet. Drinken doen ze in volle vlucht, rakelings scherend over het wateroppervlak.

Trekvogels
Vanaf augustus beginnen al vogels zich al te verzamelen boven moerassen en meertjes, daar waar veel insecten zitten. Ze slapen dan in het riet. Ze trekken weg in september en oktober en keren eind maart, begin april weer terug. De meeste boerenzwaluwen trekken naar Afrika tot beneden de Sahara. Maar ook India en Zuid-Spanje zijn landen waar ze overwinteren.

Verzamelplaats van boerenzwaluwen op telefoondraden in Reeuwijk Dorp


Boerenzwaluw op telefoondraad

Bedreigingen
Sinds de jaren ‘60 is de zwaluwenstand, ook in de ons omringende landen, enorm teruggelopen. Dit komt hoofdzakelijk door drastische veranderingen binnen de agrarische sector en deze negatieve ontwikkelingen zetten zich helaas nog steeds door. Afgedwongen hygiënische maatregelen zorgen ervoor dat de boerenzwaluw steeds vaker boerderijdeuren en ramen hermetisch gesloten vindt. Door het vaak overmatig gebruik van chemische insecticiden en het verdwijnen van bloemrijke weilanden zijn er steeds minder insecten. Bouwmateriaal voor het nest is steeds minder voorhanden door het verdwijnen van modderpoeltjes rond het boerenerf.

Meer foto's van boerenzwaluw kunt U vinden door te klikken op: boerenzwaluw