Mijn speciale interesse gaat  uit naar  17e eeuwse tegels die in Gouda vervaardigd zijn door het bedrijf van Willem Verswaen. Met name het herkennen van voorstellingen op deze tegels is soms een boeiende aangelegenheid. Pas geleden kon ik een aantal tegels kopen waartussen  een "Goudse" franse lelietegel met de afbeelding van een bloem. De tegels  werden aangeboden door een particulier. Ze kwamen van zolder waar ze bijna vergeten al vele jaren lagen. Het leuke van deze 'Goudse' tegel is de afbeelding van een bloem die ik nog niet eerder ben tegengekomen op tegels van het  type met franse lelie hoekvulling. 

Rechts: vroeg 17e eeuwse tegel met de voorstelling van 
een bloem in kleur. Goed te zien zijn de kelkbladen met 
omhoogstekend spoor.

Boven: foto (close up) van wilde akelei. 
Goed zichtbaar is de knikkende bloem met  kelkbladen die 
op kroonbladen lijken. Ieder kelkblad heeft een lang 
omhoogstekend spoor.

tegel met voorstelling van wilde akelei

De gravure/prent met de voorstelling van de bloem, die als voorbeeld heeft gediend voor de tegelschilder is jammer genoeg niet bekend of het zou naar een prent van Nicolaes de Bruyn uit 1594 geweest moeten zijn, welke zich in het Rijksmuseum te Amsterdam bevindt. We mogen er vanuit gaan, dat de voorstelling van de bloem door de tegelschilder tamelijk nauwgezet van de spons zal zijn gekopieerd. Om nog wat meer zekerheid te krijgen ben ik de plantenboeken ingedoken op zoek naar afbeeldingen die corresponderen met de plant op de tegel. De drie uitsteeksels aan de bovenkant van de bloem bleken een prima hulpmiddel te zijn. Al snel bleek dat dit de omhoogstekende sporen moeten zijn en onderdeel uitmaken van de kelkbladen. Na verschillende plantengidsen doorgelopen te hebben komt er maar een plant in aanmerking die het moet zijn,  en dat is wilde akelei, een soort die het ook als gecultiveerde plant uitstekend doet. Hij wordt ook gekweekt in de kleurvarianten blauw, paars en wit. 

     
Twee kleurvarianten van de plant wilde akelei met een goed
beeld van de kelkbladen en er boven uitstekende sporen

Wilt U meer meer foto's zien van de specifieke 17e eeuwse Goudse tegels 
met voorstellingen van  vogels, bloemen en insecten
klik hier 

Wilde akelei. 17e eeuw

Maar er zijn meer tegels met de  voorstelling van een wilde akelei erop bekend.

Op de tegel links, daterend uit het midden van de 17e eeuw met als hoekvulling ossenkoppen staat ook een akelei afgebeeld. Wat bij deze voorstelling opvalt is dat de bladen min of meer op een juiste manier zijn weergegeven in tegenstelling tot de Goudse tegel met franse leliehoekvulling waar de bladen  gefantaseerd zijn weergegeven. Op veel Goudse bloemtegels zijn de bladen van de plant op die wijze geschilderd.

Rechts een Goudse bloemtegel met de voorstelling van een akelei met twee bloemen. Als hoekvulling de driestip.
Afkomstig uit de binnenstad van Gouda.

Wat bij deze voorstelling opvalt is de amateurachtige zelfs slordige manier waarop de bloem is geschilderd. Misschien wel gedaan door een leerling schilder die er nog niet veel van bakte. Het kan echter ook zijn dat de tegel niet met de hulp van een  spons is geschilderd, maar uit het vrije handje.

Wilde akelei. 17e eeuw