Op de Verzamelaarjaarbeurs te Utrecht, begin december 2006, werd me onderstaande pijpenmal te koop aangeboden. Een ijzeren mal met vier gezichtspijpjes erop aangebracht. De mal dateert uit het begin van de 20e eeuw en is hoogstwaarschijnlijk geen Nederlands fabrikaat. Maar wel een leuk object die thuishoort in de verzameling.

Pijpenmal van ijzer met vier verschillende gezichten afgebeeld. 
Met deze pijpenmal was het mogelijk om in een handeling  maar liefst vier kleipijpen tegelijk te maken. Een voorbeeld 
van "mechanisatie". Gemaakt voor korte kleipijpen w.s. bedoeld als kermispijpjes, snoeppijpjes of bellenblaaspijpjes

Vrijwel alle pijpenmallen waar kleipijpen uit gemaakt werden, bestonden in de 18e en 19e eeuw uit brons, koper dan wel messing. Over de 17e eeuwse pijpenmallen hebben we weinig informatie, maar die zullen hoogstwaarschijnlijk ook wel van messing gemaakt zijn. Dit metaal is goed te bewerken en daardoor konden graveurs er mooi scherp in graveren. De voorbeelden zijn te over in de vorm van prachtige scherp uitgevoerde voorstellingen op kleipijpen. Vooral de 18e eeuwse gezichts- en wapenpijpen getuigen van het enorme vakmanschap van de Goudse graveurs. Ze wilden ook graag hun vakmanschap uitdragen en deden dat soms door  hun initiaal te graveren op een gedecoreerde kleipijp. Het initiaal OYE als voorbeeld is op meerdere 18e eeuwse in Gouda gemaakte kleipijpen geplaatst.

 

De keerzijde van de pijpenmal.

Aan het eind van de 19e eeuw/begin 20e eeuw verdween het gebruik van messing pijpenmallen in de pijpenindustrie. De meeste nieuw in gebruik genomen  pijpenmallen werden nu van ijzer gemaakt, dit om de kosten te beperken. Met het verdwijnen van messing mallen  verdwenen eveneens de fraaie en uiterst precies bewerkte kleipijpen, hoewel de Goudse pijpenmakers lang doorgingen met het maken van kleipijpen  uit  oude nog wel bestaande messing mallen.

 

De buitenzijde van de pijpenmal. Op de zijkant van de pijpenmal is een fabrieksmerk ingeslagen bestaande uit 
de letters HIV. Daarnaast staat er ook nog het nummer R829 op de buitenzijde in zwarte verf vermeld.