Overzicht van vroeg 17e eeuwse pijpenkoppen, die als  bodemvondst in verschillende graslandpolders rondom Gouda zijn aangetroffen

Pijpenkoppen nog wat exacter in beeld gebracht

In de loop der jaren zijn in graslandpolders dicht in de buurt van de stad  Gouda verschillende stortplaatsen van 17e eeuws pijpenafval  aangetroffen. Op die stortplaatsen werden  tussen de grote aantallen onbewerkte kleipijpjes ook een flink aantal pijpenkoppen aangetroffen, die bij verzamelaars bekend staan als barokpijpjes. Alles bij elkaar ging het om de vondst van een paar honderd barokpijpjes, die in diverse typen zijn uitgevoerd. Onder de vondsten ook een aantal zogenaamde Elisabethpijpjes. Sommige barokpijpjes zelfs met gebakken glazuur aan de pijpenkop, hetgeen bewijst dat het om pottenbakkersafval moet gaan. Het kan dan ook niet anders zijn, dat Gouda in de 17e eeuw een belangrijke productieplaats  was waar barokpijpjes werden gemaakt.  
Onderstaand een fotografische impressie van wat er aan verscheidenheid en typen van barokpijpjes is gevonden.  

       
Barokpijpjes uit het begin van de 17e eeuw met aan beide kanten de afbeelding van een franse lelie. 
Op een van de pijpjes zit aan de ketelrand groene glazuur.
       
Nog een paar vroege typen van barokpijpjes met franse lelies en tudorrroosjes aan beide kanten op de ketel. De vroeg 17e eeuwse pijpenkoppen aan de rechterzijde hebben alle vijf een vergrootte hiel met een paar hielmerken erop afgebeeld.
     
Een paar hielmerken die op de vroeg 17e eeuwse pijpenkoppen met vergrootte hiel staan.
Linker foto: hielmerk gekroonde LB of IB
Middelste foto: hielmerk gekroonde tudoorroos
Rechter foto: hielmerk ?? Geen idee over de voorstelling. Wie het weet mag het zeggen.

              
                 
Diverse barokpijpjes, iets andere uitgevoerd dan die van hierboven, en van een latere datum. Aan beide kanten de afbeelding van een franse lelie gecombineerd met een tudorroos. Deze pijpjes dateren uit het midden van de 17e eeuw. Ze hebben ook al een iets grotere ketel t.o.v. de vroege typen.

   
     
Vroeg 17e eeuws pijpenkoppen met glazuurresten op de ketel. Als hielmerk heeft een van de pijpenkoppen het merk gekroonde tudorroos.
Aangetroffen in een pijpenstort in de polder Bloemendaal bij Waddinxveen met afval van vroeg 17e eeuwse kleipijpen waaronder ook fraai bewerkte barokpijpjes.

 

Vroeg 17e eeuwse barokpijpje met
groene glazuurrestanten aangebakken aan de ketelrand. Bodemvondst polder Bloemendaal.

         
Vroeg 17e eeuws barokpijpje met aan weerszijden bladversiering op de ketel 
en granaatappeltjes aan het begin van de steel. Aangetroffen in een pijpenstort in de polder Bloemendaal bij Waddinxveen. Meerdere exemplaren van dit type zijn aangetroffen als stortafval.

  
        
Vroeg 17e eeuws barokpijpje met aan weerszijden franse lelies en tudorroos. Aangetroffen in een pijpenstort in de polder Bloemendaal bij Waddinxveen. Meerdere exemplaren van dit type zijn aangetroffen als stortafval.

In de genoemde graslandpolders vlak bij de stad Gouda zijn verspreid over de jaren drie stortplaatsen gevonden. Tussen  pijpenafval zaten allereerst vele honderden kleipijpen uit de vroege periode, tezamen met  fraai bewerkte barokpijpjes. De drie stortplaatsen zijn aangetroffen in de polder Reeuwijk (geploegd grasland voor bosaanleg in de Reeuwijkse Hout), polder Bloemendaal bij Waddinxveen (geploegd grasland bij de aanleg van een boomkwekerij) en de polder Reeuwijk ten noorden van de Rijksweg A-12 (baggerdepot in een opgeworpen dijkje van aarde ). 

        
Vroeg 17e eeuws barokpijpje met franse lelies en tudorroos, maar van een ander type dan de pijpenkop met franse lelies van hierboven.

Elisabethpijpjes
    
Twee verschillende vroeg 17e eeuwse barokpijpjes.  Bij de verzamelaars
staat dit type kleipijp bekend  onder de naam Elisabethpijpjes

    
Een groepje Elisabethpijpen, die veel op elkaar lijken, maar de pijpjes 
van de linker en rechter foto verschillen toch van elkaar.
De druiventrossen en granaatappeltjes op de linker en rechter foto zijn net weer anders afgebeeld

Overzicht van bij Gouda op stortplaatsen  aangetroffen Elisabethpijpjes. Ze maakten onderdeel uit van een groot aantal  barokpijpjes dat is gevonden.