Misschien waren er onder de Goudse pijpenmakers ook wel personen, die behoorden tot de Vrijmetselaars. In ieder geval zijn er in Gouda meerdere modellen kleipijpen gemaakt die speciaal over dit onderwerp gaan. De Vrijmetselarij kent een lange en bewogen geschiedenis,  Ze strekt zich uit  over bijna 300 jaar. De oorsprong ervan ligt nog veel verder n.l. uit de tijd van de kruisvaarders en wel bij de tempeliers. Een tijdlang waren activiteiten van vrijmetselaars in de Nederlanden verboden. De Staten van Holland en West Friesland verboden de Vrijmetselarij tussen 1736 tot 1748 geheel. Maar onder stadhouder Willem IV bloeide het Logeleven weer op, met als gevolg dat in 1756 tien Nederlandse Loges tot de oprichting van een zelfstandige Nederlandse Grootloge besloten. Deze Grootloge bestaat nog steeds, thans voluit genaamd "Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden".  

Binnen de vrijmetselarij wordt een aantal symbolen gebruikt, welke al van oudsher in verschillende culturen voorkomen, zoals sterren, planeten, geometrische figuren. Het meest specifiek is de bouwsymboliek, met de alom bekende passer en winkelhaak. Onderstaand een 3-tal verschillende 18e eeuwse kleipijpen met voorstellingen die zijn gewijd aan genoemde vrijmetselarij.

Kleipijp 1

Productieplaats: Gouda Hielmerk: gekroonde 67. Pijpenmaker: Hendrik Nieuwland 1736-1775,  of Machiel de Potter 1728-1768, 
of Abraham Carelsz. voor den Wind 1779-1807

Kleipijp 2 

Productieplaats: Gouda.  Hielmerk: De Molen. Pijpenmaker: Klaas de Jong(1771-1803) of Adam Schouten(1784-1803). 
Bodemvondst: Haarlem. Op deze pijpenkop staat de de tekst: VRIJ MACON. Macon is het franse woord voor 
vrijmetselaar (zie ook kleipijp 3)

Kleipijp 3

voorstelling wat verder uitvergroot

Productieplaats: Gouda 

Hielmerk: gekroonde 46

Pijpenmaker: Jan, Cornelis of de Wed.Cornelis 
van Leeuwen 1729-1821

Op deze pijpenkop staat de de tekst: VRIJ MACEN. Het 
woord Macon wat in het frans vrijmetselaar betekend  is 
veranderd in macen. Wellicht was de graveur niet op 
de hoogte van de betekenis van het woord macon en 
heeft het veranderd in macen.