Kerstrozen en wrangwortel  in het Groene Hart van West-Nederland

In veel huiskamers en tuinen staan ze al weer een paar weken in de bloei, de kerstroos (helleboris niger), een gekweekte plantensoort. Wat de meeste mensen niet weten is dat er ook een "wilde"kerstroos in Nederland voorkomt met de naam wrangwortel ( (helleboris viridis). Langs de noordkant van de winterdijk grenzend aan de Hollandsche IJssel tussen de Groene Hartsteden Gouda en Oudewater komen maar een paar groeiplaatsen voor van de in Nederland groeiende wilde plant wrangwortel. De wrangwortel  is familie van de kerstroos, een sierplant die de afgelopen twee maanden massaal in tuincentra is verkocht om de huiskamer (vooral in de kerstsfeer) een feestelijk tintje te geven. 

          
Kerstroos (helleboris niger), gekweekte vorm

De wrangwortel (helleboris viridis), familie van de kerstroos groeit in het wild op een 5-tal plaatsen in het Groene Hart nabij Gouda langs de Winterdijk allemaal gelegen aan de noordzijde van de Hollandsche IJssel tussen Gouda en Hekendorp. Deze plantensoort bloeit vroeg in het voorjaar, zo omstreeks begin Februari. Het bijzondere van deze plant is dat deze alleen groeit aan de noordkant van de IJsseldijk op plekken waar in de periode dat de plant bloeit nog maar amper het zonlicht zijn invloed kan uitoefenen. Wrangwortel, de naam verraadt het al min of meer, werd vroeger gebruikt als medicinale plant. Koeien die last hadden van de ziekte wrang aan de uiers werden behandeld met het sap van de wortels van de plant wrangwortel. En omdat deze ziekte onder koeien toen nog algemeen voorkwam hadden vrijwel alle boeren de plant wrangwortel in de directe omgeving van de boerderij geplant. Wat was er mooier om het medicijn direct bij de hand te hebben. Inmiddels komt wrang nauwelijks meer voor onder het vee,  maar de plantensoort heeft zich wel (ook onder moeilijke omstandigheden) weten te handhaven in de nabijheid van  een beperkt aantal boerderijen. 

 
 

Wrangwortel (helleboris viridis) in bloei begin Februari 2006 aan de noordkant
langs de Steinse Dijk bij Haastrecht. Deze groeiplaats (voormalige boerderij Koen Mulder)  is de grootste met een omvang 
van 2,5 bij 2,5 mtr2.



Bijna alle groeiplaatsen van de wrangwortel worden begraasd door schapen ook in het vroege voorjaar.

  
     

Wrangwortel (helleboris viridis) in bloei half Februari 2008 op twee groeiplaatsen langs de noordkant van 
de Steinse Dijk ( linkerfoto Van der Stok, rechterfoto De Vries tussen Haastrecht en Hekendorp 

  

Deze foto laat overduidelijk zien dat wrangwortel zwaar giftig is. Schapen weten dat ook en  vreten de plant absoluut niet aan. 
Het omringende grasland is gemillimeterd door schapen maar ze zijn afgebleven van de wrangwortel. 
Foto: 15 februari 2008.  Situatie Snel 

  

Even leek het erop dat dit grazende schaap een hapje zou gaan nemen van de wrangwortel. Maar dat bleek niet het geval te zijn. 
Er werd alleen een polletje gras tussen de wrangwortel vandaan geknabbeld. 
Foto: 24 februari 2008.  Situatie Mulder

  

Om de pol wrangwortel heen lopen kost te veel moeite. Dus dan maar er dwars doorheen!
Foto: 24 februari 2008.  Situatie Mulder

  

Groeiplaats bij boerderij van der Stok met close up van pol wrangwortel (helleboris viridis). Februari 2008 

       
 

Close up van de wrangwortel (helleboris viridis) in bloei

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen