18 December viel er s' nachts een behoorlijk laagje sneeuw. De graslandpolders rond de Reeuwijkse Plassen lagen bedekt met een tapijt van tenminste 10 cm sneeuw. De sloten in die polders waren inmiddels bevroren en op het ijs lag een koek van sneeuw. De sneeuw was na het vallen licht ontdooid waardoor bobbelijs was ontstaan. In de polder Reeuwijk pal noordelijk van de plas Broekvelden zaten een paar duizend ganzen. Vooral bestaande uit grauwe- en kolganzen, met kleinere aantallen van brandgans en Indische gans.Het voedsel zoeken (gras) in zo'n dikke laag sneeuw viel voor de ganzen niet mee. De ganzen, met name de grauwe ganzen, gedroegen zich nogal onrustig en vlogen veel heen en weer tussen de plas Broekvelden en de aangrenzende polder Reeuwijk. De in Reeuwijk verblijvende grauwe ganzen worden zomerganzen genoemd. Ze broeden in de omgeving en overwinteren er ook. Of ze nu er een dikke laag sneeuw ligt weg zullen trekken verwacht ik eerlijk gezegd niet. Ze brengen de nacht door op de plas Broekvelden en overdag pendelen ze regelmatig heen en weer tussen de plas Broekvelden en aangrenzende polders. Ze komen naar de plas om er te drinken en er toilet te maken in de vorm van het poetsen/invetten van de veren.

Een foto gemaakt op 16 december 2009. Een grote zilverreiger speurt in een berijpt  (maar nog niet besneeuwd) 
graslandperceel in de polder Oukoop naar muizen. Op de achtergrond de Prinsendijk langs de Enkele Wiericke en 
een boerderij in het buurtschap Langeweide. Ook toen waren de meeste sloten al dichtgevroren.

Polder Oukoop op 18 december 2009 in de sneeuw, met boerengeriefbosje en waterwipmolen langs de Enkele Wiericke 

Ganzen hebben als er sneeuw ligt een bepaalde strategie om bij voedsel te komen. Door langdurig stil zitten 
ontdooit de sneeuw enigszins waardoor grassprieten beter bereikbaar worden. En stil zitten betekent ook weinig 
energieverbruik. Als de sneeuwlaag te dik wordt werkt het natuurlijke ontdooisysteem echter niet meer. In dat geval 
volharden de ganzen en wachten de dooi stilzittend af met de kop tussen de veren, ze trekken weg naar gebieden 
die sneeuwvrij zijn of ze vertrekken naar open water. Veel kolganzen zijn rond 18 december 2009 vanuit de 
graslandpolders bij Reeuwijk naar elders vertrokken.

Normaal gesproken zit de "Reeuwijkse" populatie Indische ganzen honkvast in het graslandpoldertje vlak achter het zwembad de Fuut. Nu zaten de ganzen in de sneeuw in de polder Reeuwijk. Het ging om de volledige Reeuwijkse populatie: in totaal telde ik zo'n 30 vogels. Hier een overzicht van een deel van de ganzen. 

Detailopname van een Indische gans, vliegend met soortgenoten  op weg naar de plas Broekvelden


Een groepje Indische ganzen valt in op de plas Broekvelden. Deze plas vriest vrijwel nooit dicht


Opname op de plas Broekvelden van een paar ganzen uit de populatie Indische ganzen welke in Reeuwijk verblijft.

Een wat grotere groep Indische ganzen op de plas Broekvelden.

Een groep grauwe ganzen vliegt op uit de polder Reeuwijk en valt neer op de plas Broekvelden


Ondanks de kou en de sneeuw blijven grauwe ganzen waakzaam. Hier houden ze mij in de gaten terwijl ik ze voorzichtig 
benaderde. Op de achtergrond het zandstrand van de plas Broekvelden waar in de zomermaanden "vogels" in 
badkleding zijn aan te treffen.



Vliegende grauwe ganzen

Deze grauwe gans vloog wel heel dicht langs mij heen. De scherpte van de foto was een lucky shot.

In de omgeving van de Reeuwijkse Plassen trof ik de afgelopen dagen diverse ganzen aan met een halsband om. Op de foto's 
hebben drie verschillende ganzen een halsband om waar cijfers en letters op staan. Men heeft een aantal ganzen bewust van 
een halsband voorzien. Afgelezen letter/cijfercombinaties kunnen worden doorgegeven en op die manier komt men te 
weten of deze ganzen zich verplaatsen en waar de ganzen zich in de loop der tijd bevinden.

 
Grauwe ganzen met een halsband om.

19 December was een prachtig zonnige dag en dus waren de omstandigheden prima om te fotograferen. De voorspellingen waren dat de vorst zou aanhouden. Dat bleek ook wel in de nacht van 18 naar 19 december. Het vroor streng. Voor 20 december werd veel sneeuwval voorspeld hetgeen ook uitkwam.

Uitgestrekt polderlandschap in de sneeuw met bevroren sloten. Polder Reeuwijk. 19 december 2009.


Polder Reeuwijk in de sneeuw, maalsloot in de de voormalige Zuidzijderboezem op 19 december 2009

Kleine zwanen op de Plas Broekvelden op 19 december 2009. s' Morgens om 9.25 uur telde ik 42 exemplaren die er de nacht 
hadden doorgebracht.  Op de achtergrond het bedrijvenpark van Bodegraven en RW A-12.


Kleine zwanen op 19 december 2009 op weg naar de polders waar ze normaal gesproken overdag aanwezig zijn om er gras 
te vreten. Je kon aan het vele heen en weer vliegen van groepen kleine zwanen duidelijk merken dat ze (min of meer 
wanhopig) op zoek waren naar voedselgebieden die sneeuwvrij waren. Maar helaas, die waren er niet in de omgeving van Reeuwijk.

Net als bij de kleine zwanen vlogen ook knobbelzwanen regelmatig heen en weer op zoek naar sneeuwvrije voedselgebieden. 
Uiteindelijk zijn heel wat knobbelzwanen naar de plas Broekvelden getrokken. Daar hadden ze in ieder geval te drinken en 
wellicht waren er nog wat waterplanten (smalle waterpest) overgebleven van de afgelopen zomer. 

Smienten en grauwe ganzen op zoek naar voedsel in de vorm van gras. De vogels vlogen regelmatig heen en weer tussen 
de plas Broekvelden en de aan de noordkant gelegen polder Reeuwijk.

Een grote groep smienten boven de plas Broekvelden.

Op 16 december 2009 verbleven er in polders rondom de Reeuwijkse Plassen nog zo'n 5000 kolganzen. Op 18 december toen
zo'n 10 cm sneeuw was gevallen waren dat er al veel minder.



Een kolgans vreet van het vrijkomende gras langs een slootkantje en drinkt wat water. Door de invloed van de zon is de 
sneeuw hier plaatselijk weg gedooid. 

In de regelmatig overvliegende groepen grauwe- en kolganzen soms ook brandganzen.

Drie brilduiker woerden sloven zich op de plas Broekvelden in Reeuwijk uit met de bedoeling om een vrouwtje te 
veroveren. Al een flink aantal jaren overwinteren er tussen de 20 en 40 brilduikers op deze plas.

Baltsende brilduiker woerd.

Fazantenhaan in de sneeuw. Deed wel zijn best om iets eetbaars te vinden maar al wat eetbaar was beperkte zich tot 
grassprieten die boven de sneeuw uitkwamen. 

Vrouwtje torenvalk jagend in de polder Reeuwijk, uitrustend op een paaltje. Door de dikke sneeuwlaag zijn muizen 
minder gemakkelijk te pakken.

Verschillende roodborstjes waren niet erg  schuw meer. Ze hadden het te druk met voedsel zoeken. Duidelijk was te 
merken dat ze door de dikke sneeuwlaag maar weinig voedsel konden vinden. 

De afgelopen winter 2008/09 bedroeg het max. aantal ijsvogels dat op een rondje plas Broekvelden werd geteld maar 
liefst 10 stuks. Er zijn toen veel ijsvogels gestorven door de strenge vorstperiode eind december/begin Januari.  Afgelopen 
week met de invallende vorst werden 3-4 ijsvogels waargenomen rond de plas Broekvelden. 

Wat later in de middag kwam er bewolking opzetten. Vanwege het weinige licht, en om toch voldoende snelheid 
te houden bij het uit de hand fotograferen,  heb ik een hele hoge ISO-instelling gebruikt. Vandaar de ruis op de gecropte foto.

20 December was een dag met zware sneeuwval. Minstens 15 cm sneeuw is er bijgekomen bij de reedsl aanwezige sneeuwlaag. Daarbij waaide het hard waardoor her en der sneeuwduinen ontstonden. De weersomstandigheden waren bar en boos. De graseters onder de vogels hebben het door al die sneeuw behoorlijk te verduren. Gras was nauwelijks meer bereikbaar. Op 21 december 2009 nam ik waar dat diverse grauwe ganzen het loodje reeds hadden gelegd. De in de polder Reeuwijk verblijvende groepen grauwe ganzen lagen in een sneeuwpakket van ca. 25 cm. dikte roerloos te slapen met de kop tussen de veren. In afwachting van het invallen van de dooi. Zo weinig mogelijk bewegen was het motto van de ganzen, want dan verspil je immers geen energie.

De eerste dode vogels (waaronder deze grauwe gans) zijn reeds door mij aangetroffen. De een zijn dood is de ander 
zijn brood. Twee eksters en drie kauwen hadden al een beginnetje gemaakt met het plukken en verorberen van de gans.

Een dikke sneeuwlaag bedekt de graslanden in de polder Reeuwijk. Op de achtergrond een groep grauwe 
ganzen in de sneeuw.

Het aanzien van het Reeuwijkse polderlandschap op 21 december 2009 riepen bij mij herinneringen op aan de extreem strenge winter van 1962/63. In die langdurige winter ging de vele sneeuwval soms gepaard met harde wind waardoor in de polders sneeuwduinen ontstonden van soms wel twee meter hoog. Zo erg was het nu gelukkig niet.


Sloten en graslandpercelen zijn nauwelijks meer te onderscheiden. Het donkere deel is een brede wetering.

Een groep grauwe ganzen stil liggend in de polder Reeuwijk op een dikke laag sneeuw met de kop in de veren. Zo weinig 
mogelijk bewegen en maar hopen dat de dooi snel invalt. Op de voorgrond een eenzame Indische gans.

Grauwe ganzen in de sneeuw. Ondanks de slechte weersomstandigheden blijven ze nog steeds alert.

Deze "Reeuwijkse" groep Indische ganzen heeft geen enkele moeite met de sneeuw/vrieskou en poedelt lekker op de oever 
van de plas Broekvelden. Aan de rand van de plas ligt een dik pakket sneeuw. Deze exoot hoort eigenlijk thuis in Tibet/China 
en verblijft daar in hoog gelegen (berg)gebieden. Kou en sneeuw is dus voor hen niet onbekend.

Grote gele kwikstaart voedsel zoekend langs het zandstrand van de plas Broekvelden in Reeuwijk. Grote gele kwikstaarten vallen (zeker in het Groene Hart van West-Nederland) in de categorie zeldzame vogels. Hun leefgebied is stromend water en dus komen ze vooral voor in gebieden met beekjes in Oost-Nederland. Maar de laatste jaren zien we in West-Nederland steeds meer grote gele kwikstaarten opduiken.  Een waarneming van een grote gele kwik blijft nog steeds leuk en zeker als er ook foto's van kunnen worden gemaakt.