De wilde eend    Over gedomesticeerde eendenrassen, stads- en legeenden in het Groene Hart

Als het vroeger lang winterde, vele dagen achtereen met strenge vorst, dan had je van die zogenaamde vorstvluchten van vogels. Grote aantallen raszuivere wilde eenden uit noordelijke regionen kwamen in groepen naar het zuiden afgezakt. Die wilde eenden onderscheidden zich van onze huidige  "wilde" eenden  door het wat kleinere formaat. De tegenwoordige wilde eenden zijn inmiddels door vogelaars omgedoopt tot stads- of soepeend.  Die echte wilde eend werd in de Reeuwijkse jagerswereld ook wel noordse- of blauwe bout genoemd. Daarnaast hadden ze een verenkleed waar nog amper kruisingskenmerken in aanwezig waren. Een aantal van die wilde eenden viel in op de Reeuwijkse Plassen waar jagers in rieten jachthutjes met (tamme) lokeenden ze maar wat graag zagen komen. Tegenwoordig zie je die kleine wilde eenden nog maar sporadisch, ook niet als het lange tijd flink wintert. Dat ze nog nauwelijks voorkomen blijkt ook uit de vangstgegevens van eendenkooien gedaan door kooikers. Vrijwel alle "wilde" eenden die men tegenwoordig  vangt zijn niet meer kleurzuiver maar eerder bontgekleurd. Ze vallen  onder de categorie halfwilde stadseenden.



Boven een jachthut en onder een 2-tal emmers met lokeenden 
gemaakt van kunststof welke gebruikt worden bij hutjacht.

Eendenrassen

De meeste (gekweekte) eendenrassen stammen af van de wilde eend. De oorsprong van het domesticatieproces  ligt vrijwel zeker in het oude China van een paar duizend jaar geleden. Men heeft zich daar echter meer geconcentreerd op het kweken van een eend die wat meer rechtop loopt, de loopeend en Pekingeend. Deze eenden zijn hele goed eilegsters vandaar dat zeelieden  in de 18e/19e eeuw wat van deze eenden meebrachten naar Nederland om ze er te kruisen met lokale tamme eendenrassen.  Uit die kruisingen ontstonden o.a. eenden die veel eieren legden, en verder eenden die wat zwaarder waren, zodat ze een goede slachtwaarde hadden. Al dat  gekruis had ook tot gevolg dat er spontaan allerlei kleurvarianten ontstonden, waarmee men dan ook weer verder kweekte omdat men die gekleurde eenden zo mooi vond.


Een allegaartje in een winterperiode bij een wak wat de eenden en knobbelzwanen zelf hebben opengehouden. 
Naast loopeenden ook "wilde"eenden in diverse kruisingsvormen en kleurvarianten.



  
  
Bovenstaand een 4-tal  kleurvarianten van de "wilde" (stads)eend.

 


 

Het fokken van eenden met een kuif staat al even lang in de belangstelling net als het houden er van. In het Reeuwijkse Plassengebied werd de eend met een petje op in het verleden vrij veel gehouden tussen de gewone lokeenden, welke bij de eendenjacht werden gebruikt. Of ze ook in Reeuwijk speciaal voor het kuifje werden gekweekt, of dat de kuif nog een overblijfsel vormde van een eerder gekweekt eendenras is onzeker. Samengaande met het verdwijnen van deze jachtvorm  worden eenden met kuifjes ook in deze streek steeds zeldzamer. Naar al!e waarschijnlijkheid zijn deze speciaal gefokte 'kuif eenden' (niet te verwarren met de duikeend kuifeend) uit het Verre Oosten afkomstig.

 


Krombekeenden en Hollandse kwakertjes
Een in Nederland ontwikkeld en inmiddels vrijwel verdwenen eendenras wat in de 18e en 19e eeuw met name in het noord-westelijk deel van Nederland door boeren werd gehouden was de krombekeend. De naam zegt het al, een eendenras ontwikkeld uit de loopeend  met een wel heel bijzonder gevormde snavel. 

               
Krombekeenden

Dank zij eendenliefhebbers en fokkers is de krombekeend gelukkig behouden gebleven. Achter elk ras schuilt een intensief uitgevoerd fokkersidealisme welk het waard is behouden te blijven. Andere oude rassen als witborsteenden en de echte Hollandse kwakertjes waren ook bijna verdwenen maar dank zij de leden van een Vereniging die zich inzet voor het behoud van zeldzame rassen lijken ook die eendenrassen gered voor de toekomst.


Een groepje eenden, bekend staand als Hollandse kwakertjes

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen